بَلْ لِلَّهِ الْأَمْرُ جَمِيعًا

بلکه فرمان همه عالم با خداست

13 رعد 31

عنوان مقاله : نقش فلسفه الهی در آموزش مدیریت 

The role of divine philosophy in management education

موضوع : پژوهش های نوین در مديريت آموزشی از دیدگاه قرآن

دهمین کنفرانس بين المللي پژوهش های نوین در مديريت ، اقتصاد و توسعه

مؤلف : محمد ضیایی  كارشناس ارشد مديريت منابع انساني

كليد واژه: مديريت  ، آموزش ، قرآن
سال انتشار-   س21-    1400.2.20  : (2021میلادی)

ایمیل : zia128@gmail.com

چكيده

قُلْ لِمَنِ الْأَرْضُ وَ مَنْ فيها إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ    84سَيَقُولُونَ لِلَّهِ        قُلْ أَ فَلا تَذَکَّرُونَ85

اى پیامبر، بگو: اگر اهل دانشید، بگویید زمین و کسانى که در آنند از آنِ چه کسى است و هستىِ آنها وابسته به کیست ؟

خواهند گفت: از آنِ خداست. بگو: پس چرا متوجّه نمى شوید که چنین خدایى مى تواند هرگونه بخواهد در ملک خود تصرّف کند و انسان ها را بمیراند و حیاتى دوباره بخشد ؟

23مؤمنون85, 84

    بسط و نشر فلسفه الهی در آموزش مدیریت  و نقش الله ، موجب توسعه دیدگاه آموزشی خط مشی گذاری  ، تئوریهای مدیریت و  ... خواهد بود و از دیدگاه الهی مدیریت به نقش تدبیر خالق هستی و مخلوقات او  وابسته است لذا مدیریت معنی و مفهوم فلسفه الهی است که انبیاء و اوصیاء و علما و پیروان آنها بر منبای آن الگو اقدام می نمایند . در این مقال به مفاهیم این فلسفه اشاره و در حد اختصار بررسی و توضیح  هرکدام را اگر توفیقی بود به فرصت های آتی  واگذار می کنیم .

تحقیق در رابطه با مدیریت الهی ، جای بسیار تامل دارد البته تحقیق هایی و مقالاتی و ... در این رابطه انجام شده که نیاز به تحقیقات بیشتر  خواهد بود که از دیدگاه های دیگر بررسی شود .

دیدگاه الهی :

اذن الهی :

تدبیر الهی :

الگو الهی :

توفیق الهی :

برای نمونه ، خودکلمات چکیده  نوشتار این مقاله مورد تحلیل قرار می گیرد .

 کلمات کلیدی : نقش ، فلسفه الهی ، آموزش  ، مدیریت 

مقدمه:

  مفاهیم بیان شده در چکیده و ارتباط آنها با فلسفه الهی در آموزش مدیریت  را به تفصیل تر مورد بررسی قرار می دهیم تا به نقش اعتقاد  الله در آموزش مدیریت   بیشتر پی ببریم . توجه به ارائه مطالب در مقالات به نیاز مبرم به مفاهیم علمی و عملی در آموزش مدیریت   را ضروری و حیاتی برای قرن جدید برای نزدیک به دو میلیارد مسلمان و دو میلیارد مسیحی از لحاظ منتظران منجی آخر زمان و همچنین و کمتر از سه میلیارد باقی مانده از جمعیت حدود هفت ملیاردی جهان که تقریبا با  دیدگاه الهی آشنایی ندارند نیاز به تلاش جدی تری دارد و تکنولوژی ها و مطالبات مردم جهان می تواند این کار را سهل تر کند .

متن:

بررسی بیشتر مفاهیم مطرح شده در چکیده  مقاله :

مدیریت خداوند متعال : عالم امر(روح ) و خلق  (آسمان  و زمین  )

مثالهایی از فلسفه الهی در آموزش مدیریت 

تدبیر الهی :

يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ

اوست که امر عالم را (به نظام احسن و اکمل) از آسمان تا زمین تدبیر می‌کند

با توجه به مفهوم آیه بالا دیدگاه آموزش مدیریت و برنامه های مدیر در طول اراده خداوند مطرح می شود

مثال اراده خالق :

فَأَرَدْنَا أَنْ يُبْدِلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِنْهُ زَكَاةً وَأَقْرَبَ رُحْمًا 18 کهف 81

اراده کردیم  تا به جای او خدایشان فرزندی بهتر و صالح‌تر و مهذب‌تر و نزدیکتر به ارحام پرستی به آن پدر و مادر بخشد.

So We desired that their Lord should give

وَأَمَّا الْجِدَارُ ... فَأَرَادَ رَبُّكَ أَنْ يَبْلُغَا أَشُدَّهُمَا ... عَلَيْهِ صَبْرًا 18 کهف 82

اراده خداوند در رسیدن خیر به دو بچه یتیم

So your Lord desired that they  و در ترجمه نیز اشاره به تصمیم پروردگار می نماید که هم جنبه رب و هم به  جنبه تربیت و هم تصمیم گیری در مدیریت اشاره دارد  

بحث دیگر قابل تامل مسئله خیرات  و شرور است

قُلْ لَا أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعًا وَلَا ضَرًّا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ  بگو: من مالك هيچ سود و زيانى براى خودم نيستم، مگر آنچه را خدا بخواهدو اینکه همه آنها طبق قوانین الهی و به اذن الله در مدیریت عالم موثر است

— وَ لا تَقُولَنَّ لِشَيْ‌ءٍ إِنِّي فاعِلٌ ذلِكَ غَداً 23 کهف. درباره‌ى هيچ چيز و هيچ كار، مگو كه من آن را فردا انجام مى‌دهم إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ  مگر خداوند بخواهد در واقع این یعنی اذن خداوند

سپس اشاره ای به آیات خواهد شد

 وَ لا تَقُولَنَّ لِشَيْ‌ءٍ إِنِّي فاعِلٌ ذلِكَ غَداً 23 کهف.

 درباره‌ى هيچ چيز و هيچ كار، مگو كه من آن را فردا انجام مى‌دهم إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ  مگر خداوند بخواهد در واقع این یعنی اذن خداوند است

توفیق الهی :

قال ... وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ ۚ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ  11 هود 88

شعیب گفت: ... و از خدا در هر کار توفیق می‌طلبم

: God willing  اذن الله

• ﴿وَما کانَ لِنَفسٍ أَن تُؤمِنَ إِلَّا بِإِذنِ الله﴾ (یونس/100)

همگی در نظام معنایی قرآن منوط به إذن خدا شده‌اند. لذا می‌توان از این آیات، استفاده نمود که تعبیر «إذن» در گستره معنایی قرآن بسیار وسیع‌تر از إذنی است که در امور اعتباری و استعمالات عرفی دنیوی به کار می‌رود؛ یعنی هیچ حادثه‌ای نه در دنیا و نه آخرت، نه به وسیله انسان و نه موجودات دیگر، بدون «إذن الهی» تحقق نمی یابد (مصباح یزدی، 1373: 3/198-195).

بررسی اذن خداوند خودش یک موضوع تحقیقی است

يتُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ

اوست که امر عالم را (به نظام احسن و اکمل) از آسمان تا زمین تدبیر می‌کند

دیدگاه الهی Divine view

مدیریت ملائکه :  جبرئیل ، میکائیل و...

نقش مخلوقات  و مدیریت موجودات دیگر

        مالکیت الهی :

قُلْ لِمَنِ الْأَرْضُ وَ مَنْ فيها إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ84سَيَقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ أَ فَلا تَذَکَّرُونَ 85مؤمنون23

84) اى پیامبر، به منکران رستاخیز بگو: اگر اهل دانشید، بگویید زمین و کسانى که در آنند از آنِ چه کسى است و هستىِ آنها وابسته به کیست ؟

85) خواهند گفت: از آنِ خداست. بگو: پس چرا متوجّه نمى شوید که چنین خدایى مى تواند هرگونه بخواهد در ملک خود تصرّف کند و انسان ها را بمیراند و حیاتى دوباره بخشد ؟

فرمانروایی الهی :

قُلْ مَنْ رَبُّ السَّماواتِ السَّبْعِ وَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظيمِ86سَيَقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ أَ فَلا تَتَّقُونَ87

قُلْ مَنْ بِيَدِهِ مَلَکُوتُ کُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ هُوَ يُجيرُ وَ لا يُجارُ عَلَيْهِ إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ8

86) و نیز به آنان بگو: پروردگار آسمان هاى هفتگانه و پروردگار عرش بزرگ که مرکز فرمانروایى هستى است، کیست ؟

87) خواهند گفت: همه از آنِ خداست. بگو: پس چرا از خشم او که مالک آسمان ها و عرش بزرگ است نمى هراسید که رستاخیز را انکار مى کنید ؟

88) به آنان بگو: اگر دانا هستید، بگویید: آفرینش جهان هستى و فرمانروایى هر چیز به دست کیست، و حال آن که او هر که را به وى پناه بَرَد حمایت مى کند و هیچ کس قدرت آن را ندارد که در برابر خدا از کسى حمایت کند و مانع خواسته او گردد ؟

:  Divine success توفیق الهی

قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَرَزَقَنِي مِنْهُ رِزْقًا حَسَنًا ۚ وَمَا أُرِيدُ أَنْ أُخَالِفَكُمْ إِلَىٰ مَا أَنْهَاكُمْ عَنْهُ ۚ إِنْ أُرِيدُ إِلَّا الْإِصْلَاحَ مَا اسْتَطَعْتُ ۚ وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ ۚ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ  11 هود 88

شعیب گفت: ای قوم، رأی و نظریه شما چیست؟ آیا اگر مرا از جانب پروردگارم حجت روشن و دلیل قاطع باشد و از خود بر من رزق نیکو رسانده باشد (باز اطاعت او نکنم)؟ و (بدانید که) غرض من در آنچه شما را نهی می‌کنم ضدّیت و مخالفت با شما نیست بلکه تا بتوانم تنها مقصودم اصلاح امر شماست و از خدا در هر کار توفیق می‌طلبم و بر او توکل کرده و به درگاه او انابه و بازگشت دارم.

He said: O my people! have you considered if I have a clear proof from my Lord and He has given me a goodly sustenance from Himself, and I do not desire that in opposition to you I should betake myself to that which I forbid you: I desire nothing but reform so far as I am able, and with none but Allah is the direction of my affair to a right issue; on Him do I rely and to Him do I turn:

• Shakir۲ترجمه های انگلیسی(English translation

• واژه «إذن» در قرآن کریم هم در امور تکوینی و هم درباره هر فاعلی که فعل خود را انجام دهد خواه ارادی باشد مثل انسان یا طبیعی مثل گیاه و خواه در امور دنیوی، خواه در امور اخروی مشروط به اذن خدا گردیده. امور اخروی مانند شفاعت ﴿مَن ذَا الَّذِی یَشفَعُ عِندَهُ إِلاَّ بِإِذنِه﴾ (بقره/255)،
• تکلم در روز قیامت ﴿یَومَ یَقُومُ الرُّوحُ وَ المَلائِکَةُ صَفًّا لا یَتَکَلَّمُونَ إِلَّا مَن أَذِنَ لَهُ الرَّحمنُ وَ قالَ صَواباً﴾ (نبأ/38)،
• خلود اهل بهشت در بهشت ﴿وَ أُدخِلَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جَنَّاتٍ تَجرِی مِن تَحتِهَا الأَنهارُ خالِدِینَ فِیها بِإِذنِ رَبِّهِم﴾ (ابراهیم/23)،
• امور تشریعی مثل ترک جهاد ﴿وَجاءَ المُعَذِّرُونَ مِنَ الأَعرابِ لِیُؤذَنَ لَهُم﴾ (توبه/90)
• و امور اعتباری همانند ورود کودکان بالغ به خلوت والدین ﴿وَ إِذا بَلَغَ الأَطفالُ مِنکُمُ الحُلُمَ فَلیَستَأذِنُوا کَمَا استَأذَنَ الَّذِینَ مِن قَبلِهِم﴾ (نور/59)،
• افعال اختیاری انسان مانند ﴿أُذِنَ لِلَّذِینَ یُقاتَلُونَ بِأَنَّهُم ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللهَ عَلى‏ نَصرِهِم لَقَدِیر﴾ (حج/39)،
• ﴿وَما کانَ لِنَفسٍ أَن تُؤمِنَ إِلَّا بِإِذنِ الله﴾ (یونس/100)
• و افعال غیراختیاری انسان مانند: مصائب غیراختیاری ﴿ما أَصابَ مِن مُصِیبَةٍ إِلَّا بِإِذنِ الله﴾ (تغابن/11)،
• مرگ ﴿وَما کانَ لِنَفسٍ أَن تَمُوتَ إِلَّا بِإِذنِ اللهِ کِتاباً مُؤَجَّلا﴾ (آل عمران/145)
•  و افعال فرشتگان مانند ﴿تَنَزَّلُ المَلائِکَةُ وَ الرُّوحُ فِیها بِإِذنِ رَبِّهِم مِن کُلِّ أَمر﴾ (قدر/4)
•  و همچنین افعال جنیان مانند ﴿وَمِنَ الجِنِّ مَن یَعمَلُ بَینَ یَدَیهِ بِإِذنِ رَبِّه﴾ (سبأ/12)
• ، موجودات غیر ذی‌شعور مانند گیاهان ﴿یَخرُجُ نَباتُهُ بِإِذنِ رَبِّه﴾ (اعراف/58)،
• همگی در نظام معنایی قرآن منوط به إذن خدا شده‌اند. لذا می‌توان از این آیات، استفاده نمود که تعبیر «إذن» در گستره معنایی قرآن بسیار وسیع‌تر از إذنی است که در امور اعتباری و استعمالات عرفی دنیوی به کار می‌رود؛ یعنی هیچ حادثه‌ای نه در دنیا و نه آخرت، نه به وسیله انسان و نه موجودات دیگر، بدون «إذن الهی» تحقق نمی یابد (مصباح یزدی، 1373: 3/198-195).

  : Divine patternالگو الهی أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ    

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا  33 احزاب 21    

البته شما را به رسول خدا (چه در صبر و مقاومت با دشمن و چه دیگر اوصاف و افعال نیکو) اقتدایی نیکوست، برای آن کس که به (ثواب) خدا و روز قیامت امیدوار باشد و یاد خدا بسیار کند

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ

برای شما مؤمنان بسیار پسندیده و نیکوست که به ابراهیم و اصحابش اقتدا کنید  60 ممتحنه 4 

لذا برای بررسی این موضوع نیاز به مرور نقش مخلوقات دیگر نیز لازم خواهد شد

بحث نیاز به عوامل و موجودات دیگر در مدیریت الهی خودش موضوع دیگری است که فرصت مقتضی می طلبد و فقط عناوین آن مطرح می شود .

مدیریت موجودات دیگر

مدیریت ملائکه :  جبرئیل ، میکائیل ، عزائیل ، اسرافیل و...

جن ها  - حضرت سلیمان علیه السلام 

حشرات : مورچه ، زنبور عسل ، عنکبوت ،مگس ،ملخ  و ...

مدیریت حیوانات : اهلی (انعام ، گاو ، شتر ، گوسفند، اسب ، الاغ  ) وحشی ( شیر،گور خر ، خوک ، گرگ ، فیل ،سگ

مدیریت اشخاص : لقمان همسر فرعون ، حضرت مریم عليها السلام و حضرت فاطمه عليها السلام
در اينجا به نام، و در حد امکان ترتیب زمانی برخي از انبياء و پيامبران الهی اشاره مي‌کنيم: 

مدیریت قرآنی امامان معصوم در عصر غیبت

مدیریت زمان : سحر خیزی ، اوقات نماز  ، ماه رمضان ، ماه های حرام ، شب و روز ، ایام حج ، سال ها، و ...

مدیریت مکان  : ، احقاف ، مصر ، مکه ، مدینه ،طور سینا 

مدیریت مردان  :مومن آل فرعون ، و ....

مدیریت زنان : حضرت مریم عليها السلام ،همسر فرعون همسر عمران 

مدیریت جوانان : اصحاب کهف ، هابیل ، و ...علیهم السلام

مدیرت خانواده : عمران ، موسی ، ایوب ، نوح ،لوط ، ذکریا ، ابراهیم اسماعیل ، شعیب ، یعقوب لقمان سرزمین  سباء و ...علیهم السلام 

حضرت آدم و حوا عليهما السلام

که مجالی دیگر را می طلبد

نتيجه:

     اعتقاد به لاموثر فی الوجود الا الله دیدگاه بسیار مهم است تاثیر مخلوقات  و مدیریت موجودات دیگر به اذن اللههمه این مفاهیم ادراکی است تا در برنامه های آموزشی مدیریت  مورد عمل واقع شود توسعه دیدگاه و بیرون آمدن از قالب صرف آموزش مدیریت به سبک غربی و شرقی در دنیای امروز یک نیاز ضروری برای راه حل برون رفت از بحرانهای این قرن و آمادگی و زمینه سازی جهت حکومت امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف روحی العالمین لتراب مقدمه الفداء   و با فرمایشات حکیمانه رهبر انقلاب اسلامی سال ۱۴۰۰ را سال «تولید؛ پشتیبانی‌ها، مانع‌زدایی‌ها»  که نامیدند به این موفقیت نایل شویم .

منابع و مأخذ :

   فارسی :

32 سجده 5

18 کهف23 و 24

18 کهف 81

23مؤمنون85

11 هود 88

33 احزاب 21

60 ممتحنه 4

فایضه علی عسگری بازشناسی مفهوم «إذن» در معجزات انبیاء در قرآن  (مصباح یزدی، 1373: 3/198-195

   : لاتين   

Shakir(English translation ترجمه انگلیسی

Summary

Lehman twin on earth and I surely therein Kntm Tlmvn     84Syqvlvn Allah        least maintenance Fela Tzkrvn85

O Prophet, say: If you are knowledgeable, tell me who the earth and those in it belong to and to whom their existence depends?

They will say: It belongs to God. Say: Then do you not realize that such a god can take possession of his property and kill people and give life again?

23 Believers 85, 84

    The development and dissemination of divine philosophy in management education and the role of God, the development of educational policy perspective, management theory and will be from the perspective of the divine management to the management of the Creator and His creation is dependent on managing the meaning of divine philosophy Is that the prophets, testators, scholars and their followers act on the basis of that model . In this article, we refer to the concepts of this philosophy and briefly review and explain each of them, if successful , to future opportunities.

Research in relation to divine management, there is a lot of room for reflection, of course, research and articles, etc. have been done in this regard, which will require more research to be examined from other perspectives .

Divine view:

Divine permission:

Divine plan:

Divine pattern :

Divine success:

For example, the self-words of the abstract of this article are analyzed.

 Keywords: role, divine philosophy, education, management